Kaplica Matki Bożej Skalmierzyckiej
Kaplica Matki Bożej jest najstarszą, a zarazem jedną z najpiękniejszych części kościoła w Skalmierzycach. Jej powstanie, ściśle związane z cudownym wizerunkiem Maryi, należy datować na początek XVII wieku. Wiąże się ono z objęciem parafii skalmierzyckiej przez ks. Jana Górskiego, który rozpoczął swoją posługę od budowy nowej świątyni wraz z zakrystią oraz dwiema kaplicami, wzniesionymi w miejscu wcześniejszego obiektu sakralnego.
Ówczesny kościół był drewniany, z wyjątkiem murowanej kaplicy, która pierwotnie miała być poświęcona św. Janowi Chrzcicielowi – patronowi fundatora. W 1621 roku ks. Jan Górski uroczyście przeniósł z ołtarza głównego najcenniejszy skarb świątyni – obraz Matki Bożej – do kaplicy, przeznaczając jej tym samym najgodniejsze miejsce w kościele. Od 1631 roku kaplica oficjalnie nosi tytuł kaplicy Matki Bożej, a „od dawna łaskami słynący” wizerunek, umieszczony w bogato zdobionym renesansowym ołtarzu, stał się przedmiotem powszechnego kultu.
Kaplica została wzniesiona w stylu późnorenesansowym, na planie kwadratu, przykryta wyniosłą kopułą, nawiązującą w swym wystroju do Kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu. Jej wnętrze zdobią stiukowe listwy i kasetony. W zwieńczeniu stropu znajduje się kaseton z medalionem Matki Bożej, otoczony napisem:
„Gwiazdo Morska, o Maryjo Królowo Korony Polskiej, nie opuszczaj nas”.
Narodowy charakter kaplicy podkreśla polichromia, przedstawiająca w narożnikach orły piastowskie i jagiellońskie.
Kaplica posiada cztery witrażowe okna, ukazujące sceny z życia Najświętszej Maryi Panny. Na ścianie północnej zawieszone są tablice z wotami, ofiarowanymi Matce Bożej w podziękowaniu za otrzymane łaski. Na ścianie zachodniej umieszczono pamiątkową granitową tablicę, ufundowaną z okazji 20. rocznicy koronacji cudownego obrazu. Nad nią znajduje się uszkodzona korona z wizerunku Matki Bożej, wcześniej skradziona, a po odzyskaniu nienadająca się już do ponownego użycia.
Kaplica Matki Bożej oddzielona jest od nawy głównej kutą, ozdobną kratą, wykonaną przez miejscowych rzemieślników. Jako wotum dziękczynne za koronację kustosz sanktuarium, ks. kan. Alfons Czwojda, ufundował mozaikę będącą wierną kopią cudownego obrazu, którą można podziwiać na zewnętrznej elewacji kaplicy.
Centralnym elementem wnętrza jest renesansowy ołtarz Matki Bożej Skalmierzyckiej – drewniany, polichromowany, trójkondygnacyjny, z murowaną mensą, otoczony drewnianą balustradą. W jego centrum znajduje się duży obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus, pochodzący prawdopodobnie z drugiej połowy XV wieku. W górnej części ołtarza umieszczony jest obraz przedstawiający chrzest Pana Jezusa w Jordanie, udzielany przez św. Jana Chrzciciela. Poniżej znajduje się scena narodzenia Chrystusa, adorowanego przez św. Franciszka i św. Klarę, w obecności Matki Bożej i św. Józefa. W prawym dolnym rogu obrazu widnieje monstrancja – symbol przyszłej ofiary Chrystusa.
Podobnie jak ołtarz główny, ołtarz w kaplicy jest skierowany ku wschodowi i usytuowany po prawej stronie od wejścia, w niewielkim odstępie od muru. Wzdłuż pozostałych ścian znajdują się późnorenesansowe, zabytkowe stalle z ozdobnymi obrazami, rozmieszczonymi na zapleckach oraz na parapetach. Przedstawiają one tajemnice różańcowe oraz sceny symboliczne ze Starego Testamentu. Ich powstanie datuje się na koniec XVII lub XVIII wieku i wiąże z działalnością Bractwa Różańcowego, istniejącego w Skalmierzycach od 1621 roku.
Akt zawierzenia Pani Skalmierzyckiej
Oto stajemy przed Twoim obliczem, nasza Skalmierzycka Pani, w obecności wszystkich Aniołów i Świętych, aby dokonać aktu zawierzenia całej naszej Parafii, naszych rodzin oraz nas samych Tobie, Najlepsza Matko! Oddajemy się całkowicie i zawierzamy nasze życie, czas, pragnienia, wszystko co robimy, nasze cierpienia, dobra duchowe i doczesne, duszę i ciało, wolę i wolność, uzdrowienie wewnętrzne, wieczność, uświęcenie i świętość. Powierzamy Ci naszą przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. Natomiast wszystkie konsekwencje grzechu, zniewolenia i obszary naszego życia, nad którymi zły duch objął władzę oddajemy w opiekę Twoją i Twojego Syna, Jezusa Chrystusa, Naszego Jedynego Pana. Ty Matko ,tak jak kiedyś w Kanie Galilejskiej dostrzegłaś brak wina, tak i dziś dostrzegasz każdą naszą potrzebę i orędujesz za nami u Swego Syna. Nie dopuść, by ktokolwiek z nas zginął na wieki. Podźwignij tych , którzy upadli, których rozpacz zabija. Pochyl się nad tymi, którzy błądzą, są zniewoleni grzechem, smutni, samotni, uwikłani w jakiekolwiek zło. Otocz Swą troską zranionych, chorych, cierpiących i umierających - niech doznają pociechy w Twoich czułych ramionach. O Matko Nasza, naucz nas wielbić Boga we wszystkim co nas spotyka tak, jak i Ty uczyniłaś to w trudnym momencie Zwiastowania, śpiewając Magnificat. Niech Słowo Boga przemienia nas tak, by i w nas stawało się Życiem. O Matko Nasza Skalmierzycka, roztocz nad nami płaszcz Swojej Matczynej opieki; obejmij nas swoją miłością tak mocno, byśmy nie pragnęli niczego więcej niż tylko tego, by Bóg był Pierwszym i Jedynym w naszym życiu. Każdy z nas oddaje się dziś Tobie całkowicie, powtarzając za świętym Janem Pawłem II: ,,Totus Tuus’’. Amen.
Skalmierzyce, 4 września 2016r.
